[Hỏi đáp] Thép không gỉ là gì? Vì sao lại được gọi là thép không gỉ?
Thép không gỉ là gì? Tại sao vật liệu này hiện nay được ứng dụng nhiều đến vậy? Không chỉ đơn thuần là một vật liệu kim loại thông thường, thép không gỉ sở hữu những đặc tính vượt trội, giúp nó trở thành lựa chọn ưu tiên trong nhiều công trình và sản phẩm. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của thép không gỉ và lý do vì sao vật liệu này ngày càng được ưa chuộng trong đời sống và sản xuất nhé!
1. Khái niệm thép không gỉ là gì?
Thép không gỉ hợp kim chứa tối thiểu 10,5% Crom, tối đa 1,2% Carbon. Điểm nổi bật lớn nhất của dòng vật liệu này là có khả năng chống ăn mòn, chống oxy hóa vượt trội so với thép thông thường, giúp duy trì độ bền và tính thẩm mỹ trong suốt quá trình sử dụng.
Thép không gỉ hợp kim của thép
Vậy vì sao thép không gỉ tốt đến thế? Bởi lẽ, nguyên nhân chủ yếu đến từ sự hiện diện của nguyên tố crom (Cr). Khi tiếp xúc với oxy trong không khí, crom sẽ tạo thành một lớp màng oxit crom mỏng, bền vững và bám chặt trên bề mặt thép. Lớp màng này có khả năng tự phục hồi khi bị trầy xước nhẹ, từ đó bảo vệ vật liệu khỏi các tác nhân gây ăn mòn từ môi trường bên ngoài.
Tại Việt Nam, thép không gỉ được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như xây dựng, cơ khí, công nghiệp chế tạo, thiết bị gia dụng, y tế và thực phẩm.
2. 5 Ưu điểm nổi bật của thép không gỉ
Không phải ngẫu nhiên thép không gỉ được nhiều công trình sử dụng. Dưới đây là những ưu điểm của inox:
- Chống ăn mòn, chống oxy hóa vượt trội: Đây là ưu điểm nổi bật nhất của thép không gỉ so với nhiều vật liệu kim loại khác. Nhờ hàm lượng crom trong thành phần, inox có khả năng chống lại sự tác động của môi trường ẩm, hóa chất và không khí.
- Khả năng chịu nhiệt cao: Thép không gỉ có thể làm việc ổn định trong môi trường nhiệt độ cao. Vật liệu ít bị biến dạng khi tiếp xúc với nhiệt. Điều này giúp inox phù hợp với nhiều ứng dụng công nghiệp và dân dụng.
- Dễ gia công: Inox có thể được cắt, uốn, hàn và tạo hình theo nhiều yêu cầu khác nhau. Quá trình gia công thuận tiện và đảm bảo độ chính xác cao. Nhờ đó, thép không gỉ đáp ứng tốt các yêu cầu kỹ thuật đa dạng.
- Vệ sinh dễ dàng: Bề mặt thép không gỉ trơn nhẵn và ít bám bẩn nên việc vệ sinh, làm sạch diễn ra nhanh chóng và đơn giản hơn rất nhiều.
- Khả năng tái chế: Thép không gỉ là vật liệu thân thiện với môi trường. Inox có thể được tái chế gần như hoàn toàn mà vẫn giữ nguyên các đặc tính cơ học. Quá trình tái chế không làm suy giảm chất lượng vật liệu. Nhờ đó, việc sử dụng thép không gỉ giúp tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.
Những ưu điểm nổi bật của thép không gỉ
3. Thép không gỉ có bao nhiêu loại?
Có 4 loại thép không gỉ chính, được phân loại dựa trên cấu trúc tổ chức và đặc tính cơ học, bao gồm: Austenitic, Ferritic, Austenitic Ferritic (Duplex) và Martensitic.
3.1. Dòng Austenitic
Austenitic là dòng thép không gỉ được sử dụng phổ biến nhất hiện nay. Nhóm này bao gồm các mác thép quen thuộc như SUS 301, 304, 304L, 316, 316L, 321 và 310S. Austenitic nổi bật với khả năng chống ăn mòn và chịu nhiệt rất tốt. Vật liệu duy trì tính chất cơ học ổn định trong dải nhiệt độ rộng và dễ gia công.
Nhờ những đặc điểm này, thép không gỉ Austenitic được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất đồ gia dụng, bồn chứa, đường ống công nghiệp, tàu thuyền và nhiều hạng mục xây dựng.
3.2. Dòng Ferritic
Thép không gỉ Ferritic có đặc tính cơ lý tương đối giống thép mềm nhưng khả năng chống ăn mòn cao hơn. Một số mác thép tiêu biểu thuộc nhóm này gồm SUS 430, 410 và 409. Ferritic có cấu trúc ổn định, chịu nhiệt tốt và có tính nhiễm từ.
Dòng thép này thường được sử dụng trong sản xuất đồ gia dụng, nồi hơi và các hạng mục kiến trúc trong nhà, nơi yêu cầu độ bền và chi phí hợp lý.
4 nhóm thép không gỉ phổ biến
3.3. Dòng Austenitic-Ferritic (Duplex)
Thép không gỉ Duplex là sự kết hợp giữa hai cấu trúc Austenitic và Ferritic. Nhờ đó, vật liệu sở hữu độ bền cơ học cao hơn inox Austenitic thông thường, đồng thời vẫn duy trì khả năng chống ăn mòn tốt. Duplex thường chứa hàm lượng crom cao và tỷ lệ niken thấp hơn so với Austenitic.
Với khả năng chịu lực và chịu môi trường khắc nghiệt, thép không gỉ Duplex được ứng dụng nhiều trong ngành công nghiệp hóa dầu, sản xuất giấy và bột giấy, chế tạo tàu biển và các công trình công nghiệp nặng.
3.4. Dòng Martensitic
Thép không gỉ Martensitic chứa khoảng 11% đến 13% crom. Dòng thép này có độ cứng và khả năng chịu lực cao. Martensitic có thể tăng độ bền thông qua quá trình nhiệt luyện. Khả năng chống ăn mòn của loại thép này ở mức trung bình.
Nhờ đặc tính cơ học tốt, thép không gỉ Martensitic thường được sử dụng trong chế tạo cánh tuabin, lưỡi dao, dụng cụ cắt và các chi tiết máy yêu cầu độ cứng cao.
4. Thép không gỉ và inox khác nhau như thế nào?
Thực tế, thép không gỉ và inox thực ra là cùng một loại vật liệu. Inox chỉ là cách gọi thông dụng của thép không gỉ trong đời sống và thương mại. Tên gọi “inox” bắt nguồn từ cụm từ inoxydable trong tiếng Pháp, mang ý nghĩa là không bị oxy hóa.
Trong khi đó, “thép không gỉ” là thuật ngữ kỹ thuật, thường được sử dụng trong tài liệu chuyên ngành, tiêu chuẩn vật liệu và các bài viết chuyên sâu. Hai khái niệm này cùng chỉ một loại hợp kim thép có chứa crom, có khả năng chống ăn mòn và chống gỉ sét.
5. Ứng dụng thực tế của thép không gỉ trong đời sống
Thép không gỉ xuất hiện ở hầu hết các lĩnh vực quen thuộc trong đời sống hiện đại từ không gian gia đình đến các ngành công nghiệp chuyên sâu. Cụ thể:
- Trong sinh hoạt hằng ngày, thép không gỉ được dùng phổ biến trong các thiết bị nhà bếp và đồ gia dụng. Các sản phẩm như bồn rửa, nồi, chậu và dụng cụ nấu ăn đều ưu tiên sử dụng inox vì dễ vệ sinh và có tuổi thọ lâu dài.
- Ở lĩnh vực y tế, inox dùng để sản xuất dụng cụ và thiết bị phẫu thuật, đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về vệ sinh và kháng khuẩn.
- Trong ngành thiết kế nội thất và kiến trúc, inox cũng góp mặt để làm những chi tiết như tay vịn, lan can, khung cửa hay đồ trang trí tinh xảo.
- Trong xây dựng và công nghiệp, thép không gỉ ứng dụng làm hệ thống đường ống, bồn chứa, kết cấu chịu lực và các hạng mục tiếp xúc trực tiếp với môi trường khắc nghiệt.
- Ngoài ra, vật liệu này giữ vai trò quan trọng trong ngành thực phẩm, hóa chất và giao thông vận tải…
Inox được ứng dụng làm nồi, chảo
Có thể thấy, thép không gỉ là một loại vật liệu quan trọng với nhiều ưu điểm vượt trội. Hy vọng qua bài viết trên, Sơn Hà SSP đã giúp Quý độc giả hiểu rõ thép không gỉ là gì, các dòng inox phổ biến cũng như ứng dụng thực tế sẽ giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng đưa ra lựa chọn chính xác góp phần nâng cao độ bền, tính an toàn của công trình và sản phẩm theo thời gian.
>> CÁC BÀI VIẾT LIÊN QUAN:
